Lerarenopleidingen Science en Wiskunde/Rekenen

Pedagogical content knowledge

Is er een relatie tussen leeropbrengst bij het kind en ‘vakinhoudelijke’ en ‘vakdidactische’ kennis bij de docent. Dit is natuurlijk een van de centrale vragen bij onderzoek naar effectief reken-wiskunde onderwijs. Iedereen voelt eigenlijk wel aan dat deze relatie er zal zijn, maar wat zijn nu doorslaggevende onderdelen bij de kennis van de docent?

In deze ELWIeR alert no. 6 staat het volgende artikel centraal:

Heather C. Hill, Brian Rowan en Deborah Loewenberg Ball (2005).
Effects of Teachers’ Mathematical Knowledge for Teaching on Student Achievement
American Educational Research Journal; Summer 2005; 42(2), 371-406

Aanleiding van het onderzoek
  • Recente aandacht voor de vakinhoudelijke bagage van docenten basisonderwijs in de V.S.

  • Aanwijzingen in de onderzoeksliteratuur dat vakkennis er echt toe doet. Echter: wat ‘vakkennis voor leerkrachten’ precies inhoudt is tot nu toe niet duidelijk.
Theoretische achtergrond

Er is wel onderzoek gedaan naar de invloed van de wiskundige kennis van docenten op de prestaties van kinderen, maar dit werd in bijna alle gevallen indirect gemeten, namelijk via de gevolgde opleiding en nascholingen. Dus de kennis werd niet direct getoetst.

Onderzoeksvraag

Draagt wiskundige kennis voor lesgeven van leerkrachten bij aan de vooruitgang van hun leerlingen op hun prestaties in rekenen/wiskunde? Onder ‘wiskundige kennis voor lesgeven’ wordt verstaan: wiskundige kennis die gebruikt wordt bij het geven van reken/wiskundelessen. Dus kennis die nodig is om uit te leggen, antwoorden van leerlingen te interpreteren, lessen voor te bereiden, enz. Dit betreft zowel algemeen wiskundige kennis als specifiekere wiskundig-didactische kennis; bij dit laatste valt te denken aan het gebruiken van representaties en (her)kennen van meerdere oplossingsstrategieën.

Opzet/methode van het onderzoek

De data werden verzameld binnen een bredere studie naar instructie-innovatie, waarbij de scholen zeer gevarieerd waren wat betreft de sociale achtergrond van hun leerlingen. Er deden 334 ‘first grade teachers’ en 365 ‘third grade teachers’ mee, op in totaal 115 basisscholen; de data werden verzameld van ‘01/’02 tot ‘03/’04. Er werden steekproefsgewijs leerlingen uit hun klassen geselecteerd: 1190 first graders en 1773 third graders.
Wijze van dataverzameling:

  • Toetsen bij de kinderen, interviews met hun ouders.
  • Docenten: logboek en vragenlijst, inclusief testvragen: wiskundige en wiskundig-didactische items.

Alle instrumenten zijn uitgebreid gepretest.

Belangrijkste resultaten

Ook deze studie laat zien dat de invloed van docenten op leerlingresultaten klein in (minder dan 10% van variantie wordt erdoor verklaard). Als je toch gaat kijken naar hoe de leerkracht de resultaten beïnvloedt, dan speelt de ’wiskundige kennis voor lesgeven’ een grote rol. Met name de leerkrachten die erg zwak scoorden, leverden leerlingen af die beduidend minder vooruitgingen in de loop van het schooljaar.
Op scholen met veel leerlingen uit achterstandssituaties, zitten relatief veel leraren met weinig wiskundige kennis voor lesgeven.

Conclusies en discussiepunten

Bijscholing van de leerkrachten met de minste wiskundige kennis voor lesgeven is nodig; problematisch is vooralsnog om vast te stellen wie dat zijn.
Veel vervolgonderzoek is nodig; met name om uit te zoeken welke kennis met name belangrijk is voor leerkrachten.

Betekenis voor de onderwijs- en/of opleidingspraktijk

Van belang voor opleiders en directies. Dit artikel geeft stof tot nadenken over het belang van wiskundige kennis. Bruikbaar om te gebruiken bij de legitimatie van keuzes voor inhoud van lessen aan a.s. leerkrachten basisonderwijs. Ook voor de keuze van nascholing voor leerkrachten interessant.

Verder lezen

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

ELWIeR en Ecent als één STEM