ELWIeR Weetje nr. 14 – “Voldoet aan de kerndoelen…”

“Voldoet aan de kerndoelen” – verschil tussen intenties en concrete uitvoering

Zomer 2026 zien we ineens veel uitgevers die alvast een groen vinkje geven aan hun eigen materiaal.

Uit onderzoek weten we echter: “Leerplanhervorming in wiskunde vereist afstemming tussen ontworpen, geïmplementeerde en gerealiseerde leerplannen. Verschillen tussen de intentie van het beleid en de uitvoering in de klas – zoals de kloof tussen de doelen van het leerplan en de inhoud van het lesboek – moeten worden aangepakt om een effectieve hervorming te garanderen.” (OECD, 2024)

Het Expertisepunt Rekenen-wiskunde deed onderzoek in 2025 in hoeverre in de reken-wiskunde-methodes (po-vo) al rekening hielden met de nieuwe kerndoelen. Wellicht was dit onderzoek wat aan de vroege kant (methode-schrijvers waren toen in feite nog bezig om veranderingen door te voeren. Toch stemt dit onderzoek niet heel optimistisch of het mogelijk is de methodes (po en vo) voldoende aan te passen aan de nieuwe kerndoelen. Lees meer over dit onderzoek.

En nog een publicatie van iets oudere datum, maar veel aangehaald als het gaat om het onderscheiden van verschillende verschijningsvormen (invalshoeken). John Goodlad (1979) onderscheidt er vijf:

• Ideal Curriculum: What scholars and educators believe should be taught based on theory and values.
• Formal (Intended) Curriculum: The official curriculum approved by governing bodies and written into guidelines, textbooks, and state standards.
• Perceived Curriculum: What teachers interpret, understand, and think the official mandates require.
• Operational (Received) Curriculum: What teachers actually deliver and implement day-to-day inside the physical classroom.
• Experienced Curriculum: What the students actually absorb, understand, and experience from their point of view.

Zie ook hoe Van den Akker (e.a., 2006) gebruikmaakt van deze invalshoek bij het uitwerken van verschillende curriculum-aspecten in het zogenaamde curriculaire spinnenweb.

Al met al: Het is niet onmogelijk om goede aanpassingen uit te voeren, maar het zal tijd en goede gerichte investering kosten van alle betrokken partijen om tot echte verandering te komen.

En de docent…?

Gelukkig zien we thans (2026) dat diverse partijen (zoals vakverenigingen als NVORWO en NVvW) gefaciliteerd worden om de ondersteuning te bieden bij de invoering van de kerndoelen. En er zijn ook plannen (anno 2026) binnen het groeifonds project NAPL (Nationaal Actieplan Professionalisering Leraren). Zowel in de nascholing als in de opleiding zal de nodige energie gegeven moeten worden (door de docenten, en door de mensen die deze docenten ondersteunen, zoals schoolleiders, opleiders e.a.) om de bedoelde vernieuwingen goed gestalte te geven.

Met dit weetje willen we benadrukken dat de implementatie van nieuwe kerndoelen helemaal niet zo eenvoudig is, en van alle betrokkenen gerichte aandacht vraagt.

Literatuur

• Goodlad, J. (1979). The Five Curricular Levels. In J. Goodlad (Ed.), Curriculum inquiry, The Study of Curriculum Practice: McGrawHill.
• OECD (2024). An evolution of mathematics curriculum. Where it was, where it stands and where it is going (PDF) (pp. 166). Paris: OECD Publishing.
• Van den Akker, J., Gravemeijer, K., McKenney, S. and Nieveen, N. (2006). Educational design research (an introduction) (PDF). In J. Van den Akker, K. Gravemeijer, S. McKenney and N. Nieveen (Eds.), Educational design research (pp. 3–7). London: Routledge.
• Veldhuis, M., Van Zanten, M., Vliegenthart, M., Wijers, M., Jonker, V. and Heemskerk, A. (2025). Impactanalyse definitieve conceptkerndoelen rekenen en wiskunde (PDF) (pp. 32): Expertisepunt Rekenen-Wiskunde.

ELWIeR Weetje

Iedere maand verzorgt ELWIeR de publicatie van een ‘kernboodschap’. Dit zijn ‘research-informed’ observaties over hoe rekenen-wiskunde-gecijferdheid kan worden ingezet in het onderwijs.
Alle ELWIeR Weetjes op rij