Lerarenopleidingen Science en Wiskunde/Rekenen

VMBO wiskunde

Dossier

vmbo

en

de rol van wiskunde/rekenen

Met ingang van januari 2020 gaat een commissie aan de slag om de examenprogramma’s wiskunde voor het vmbo te vernieuwen:

  • Het huidige wiskunde-programma is verouderd
  • De beroepsgerichte programma’s in het vmbo zijn in 2016 geactualiseerd en vereenvoudigd.
  • De positie van rekenen in het vmbo kent een nieuw perspectief (ocw, 2018)

Achtergrond

De huidige situatie en dan met name hoe het nu verder met het rekenen binnen het vmbo gaat is eind maart 2019 nog tamelijk vaag omdat er nog steeds geen duidelijke besluitvorming door het ministerie van OCW heeft plaatsgevonden. Eigenlijk is alleen duidelijk dat het referentiekader (REF/link) van kracht blijft en dat de scholen er verantwoordelijk voor zijn dat de leerlingen op het goede, dat wil zeggen 2F-niveau, komen of blijven. Maar hoe dat moet en wie of wat ervoor zorgt dat die verantwoordelijkheid van de scholen op een goede en kwalitatieve manier wordt uitgevoerd is nog altijd onduidelijk.
Verder is er de instroom vanuit het basisonderwijs. We weten dat lang niet alle leerlingen bij het verlaten van de basisschool het vereiste 1F-niveau beheersen. Mechanistisch rekenen is misschien een noodzakelijke maar zeker geen voldoende voorwaarde om ervoor te zorgen dat de leerlingen aan het eind van het vmbo op het vereiste 2F-niveau zijn.

Hier speelt mede een rol dat de voorzichtige indruk bestaat dat de leerkrachten in het basisonderwijs door de werkdruk en de toegenomen heterogeniteit van de leerlingen in de klas – denk aan leerlingen die speciale aandacht vereisen (Passend Onderwijs) – steeds meer tot mechanistisch rekenonderwijs overgaan.

En tenslotte is er de uitstroom naar de verschillende niveaus binnen het mbo met verschillende rekenniveaus: mbo2 en mbo3 moeten het 2F-niveau onderhouden, mbo4 moet de leerlingen naar het 3F-niveau brengen.

Wat echter wel duidelijk is, zoals eerder vermeld, is dat de referentieniveaus van kracht zijn en blijven. En die referentieniveaus maken heel duidelijk dat rekenen veel meer omvat dan alleen cijferen. Leerlingen moeten niet alleen zogeheten ‘kale’ opgaven zonder rekenmachine kunnen maken, maar vooral ook opgaven die over voorstelbare praktijksituaties gaan. En dit met en zonder rekenmachine. De reden hiervoor is dat het rekenen moet voorbereiden op het rekenen dat iedere burger in de dagelijkse praktijk moet beheersen en uiteraard ook op het rekenen zoals dat in vervolgopleidingen verwacht wordt.

Het goed positioneren van wiskunde (en rekenen) in het vmbo is historisch gezien steeds een zorgvuldige zoektocht:

  • 2019 -> Aansluiting in perspectief (slo, 2018) bevat informatie over de aansluitingsproblematiek rond wiskunde en rekenen binnen het vmbo en vanuit het vmbo naar het mbo en havo/vwo.
  • 1992 -> In Achtergronden van het nieuwe leerplan. Wiskunde 12-16: band 1 (en andere publicaties) maakt duidelijk dat al meer dan 25 jaar geleden er stevig over het rekenen (en wiskunde) in het vmbo is nagedacht en dat er toen al heel belangrijke oplossingen dan wel oplossingsrichtingen zijn aangegeven.

Voor het vmbo is het Platform Rekenbewust Vakonderwijs een belangrijke speler op het gebied van de huidige problematiek: een breed samengestelde groep die al bijna tien jaar actief is.

Historische lijn

Brief 5-4-2019 Ingrid van Engelshoven en Arie Slob aan de Tweede Kamer: “Toekomst van rekenen in het vo en mbo”:

  • Rekentoets wordt afgeschaft per 1 januari 2020, met terugwerkende kracht tot 1 augustus 2019;
  • er komt vanaf dat schooljaar geen rekencijfer meer op de cijferlijst;
  • er wordt verder overlegd met de VO-raad en andere betrokken partijen over leerlingen die geen wiskunde hebben met betrekking tot de vraag wat er voor deze groep mogelijk en wenselijk is;
  • de oproep van de VO-raad, het PReVO en de NVvW aan schoolleiders en docenten om de aandacht voor goed rekenonderwijs vast te houden wordt door de ministers ondersteund, ook zij willen scholen hiertoe stimuleren.

Nieuwsbrieven n.a.v. deze brief: MBO Raad , Kennispunt taal en reken mbo , NVvW, Gezamenlijke brief van VO-raad, NVvW en Prevo en Steunpunt rekenen vo

Onderzoek naar aansluitingsproblemen bij wiskunde in het vmbo

Verwijzingen

  • (1992). Achtergronden van het nieuwe leerplan. Wiskunde 12-16: band 1 (PDF). Utrecht, Enschede: Freudenthal instituut, Stichting leerplanontwikkeling (SLO).
  • (1992). Achtergronden van het nieuwe leerplan. Wiskunde 12-16: band 2 (PDF). Utrecht, Enschede: Freudenthal Instituut, Stichting leerplanontwikkeling (SLO).
  • (2018). Een nieuw perspectief voor rekenen in het voortgezet onderwijs. Gesprekstafels rekenen vmbo en havo/vwo. (PDF) (pp. 27). Den Haag: Ministerie van OCW.
  • Abels, M. (2017). Wiskundige denkactiviteiten (WDA) in het vmbo Euclides, 93(November 2017), 21-24
  • Buijs, K. (2012). Onderweg naar 2F. Rekenen in het (v)mbo (PDF) Volgens Bartjens, 31(Special vo/mbo)
  • De Kleuver, G. (2012). Aanval op uitval. Doorlopende leerlijnen rekenen vmbo/mbo (PDF) Volgens Bartjens, 31(Special vo/mbo)
  • Hoogland, K. (2005). Hoe gecijferd is een basisberoepsgerichte leerling in het VMBO? (PDF) Nieuwe Wiskrant. Tijdschrift voor Nederlands Wiskundeonderwijs, 24(3), 36-39
  • Jonker, V. and Wijers, M. (2011). Rekenen in het vmbo. De aanpak van College Vos (PDF) Nieuwe Wiskrant. Tijdschrift voor Nederlands Wiskundeonderwijs, 31(1), 29-32
  • Jonker, V. and Wijers, M. (2012). Functioneel rekenen. Rekenen in andere vakken (PDF) Volgens Bartjens, 31(Special vo/mbo 2), 29-31
  • Jonker, V., Wijers, M. and Abels, M. (2017). Wiskunde en rekenen in een zelfbewust vmbo (PDF) Euclides, 93, 4-5
  • Kok, D., Meeder, M., Wijers, M. and Van Dormolen, J. (1992). Wiskunde 12-16 een boek voor docenten (PDF) (pp. 150). Utrecht, Enschede: Freudenthal Instituut, Stichting leerplanontwikkeling (SLO).
  • Schmidt, V. (2018). Aansluiting in perspectief. Onderzoek naar aansluitingsproblemen bij wiskunde in het vmbo (PDF) (pp. 58). Enschede: SLO.
  • Wijers, M. (2017). Taal en wiskunde Euclides, 93, 35-37
  • Wijers, M., Jonker, V. and Kemme, S. (2004). Authentieke contexten in wiskundemethoden in het vmbo (PDF) Tijdschrift voor Didactiek der ß-wetenschappen, 21(1), 1-19

Gerelateerde artikelen

ELWIeR en Ecent heten u welkom op deze nieuwe gezamenlijke website