Expertisenetwerk Bèta Onderwijs

Sectorplannen OCW 2019-2024

| PO | VO | MBO |

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen heeft in 2018 de Sectorplancommissie Bèta en Techniek ingesteld.

De sectorplannen zorgen/zorgden voor een versterking van het fundament van onderzoek en onderwijs in deze sectoren, onder andere door het aantrekken van nieuw wetenschapstalent. Lees meer op sectorplan-betatechniek.nl.

In 2025 is er een evaluatie uitgevoerd: Eindevaluatie sectorplancommissie Bèta en Techniek.

Via drie sectorplannen (bèta, techniek en ssh/socialsciences&humanities) investeert de overheid in de periode 2019-2024 in Nederlandse universiteiten (incl. TU’s) door het uitbreiden van de onderzoekscapaciteit en het aantrekken en behouden van (nieuw) onderzoekstalent. Tevens kan met een sectorplan een aantal overkoepelende doelen worden bereikt zoals:

  • strategische samenwerking tussen de instellingen op onderzoeksgebied
  • onderwijs, inclusief implicaties voor de lerarenopleidingen
  • maatschappelijke doelen

Voor de sectorplannen bèta en techniek is resp. 40 M€ beschikbaar (wiskunde, natuurkunde, scheikunde, informatica) en 20 M€ voor drie techniekdisciplines (elektrotechniek, civiele techniek en werktuigbouwkunde).

Wat betreft wiskunde kan het Platform Wiskunde Nederland een belangrijke rol spelen in verbinding en afstemming tussen onderzoek, onderwijs en maatschappelijke doelen.

Het sectorplan bèta is primair gericht op versterking van het onderzoek in de bèta-vakken wiskunde, natuurkunde en scheikunde (en informatica), en dat is ook hard nodig. De raad voor de natuur- en scheikunde maakte dit vanaf 2016 al duidelijk, en ook de verkenning van de wiskunderaad was hierin duidelijk.

Het leeuwendeel van de inspanningen binnen het sectorplan bèta betreffen dan ook onderzoek. Dit laat onverlet dat naast onderzoek ook andere (landelijke) speerpunten aandacht krijgen, en dan wordt er gedacht aan de lerarenopleidingen en eventueel ‘specifieke’ acties richting het ( basis- en) voortgezet onderwijs. Denk aan:

Om een en ander praktisch beheersbaar te maken wordt gedacht aan twee ’tafels’:

  • Leraren-tafel voor bèta/techniek
  • Outreach-tafel voor bèta/techniek
Het Deltaplan voor de Nederlandse wiskunde, opgesteld door het Platform Wiskunde Nederland (PWN) en NWO, presenteert een integraal pakket aan acties, zoals de verdere profilering van het onderzoek via de vier wiskundeclusters, intensivering van de samenwerking in het universitaire onderwijs, vernieuwing van de lerarenopleiding, meer aandacht voor het innovatieve vermogen van de wiskunde, en een sterke organisatie van de discipline.
Eindevaluatie sectorplancommissie Bèta en Techniek (2025).

De commissie adviseert in dit eindrapport over het sectorplan Bèta en Techniek 2018-2024.
Samenvattend:
1. Laat de sectorplan- en Van Meenenmiddelen structureel indalen in de universitaire rijksbijdragen. De commissie stelt vast dat vrijwel alle sectorplanposities met vaste aanstellingen zijn ingevuld en dat de sectorplanmiddelen en het bijbehorende deel van de Van Meenenmiddelen door de universiteiten zijn besteed zoals beoogd.
2. Handhaaf de in 2019 vastgestelde universitaire en disciplinaire verdeling van de sectorplanmiddelen en van de in 2020 toegekende Van Meenenmiddelen aan de algemene universiteiten.
3. Blijf aandacht houden voor en stimuleer landelijke afstemming binnen disciplines via disciplineraden en decanenoverleggen. De commissie stelt vast dat er thans meer nationale samenwerking en afstemming is tussen de disciplines en universiteiten dan ooit tevoren.

Naast deze aanbevelingen geeft de commissie de minister graag de volgende punten
ter overweging:
• Handhaaf het sectorplan als instrument en blijf daarbij richten op het versterken van de disciplinaire basis, ook in het geval van discipline-overstijgende thema’s.
• Bied de mogelijkheid om een deel van het budget in te zetten voor infrastructuur en wetenschapsinhoudelijk ondersteunend personeel.
• Formuleer voor de monitoring een beperkte set van concrete en meetbare doelen, met SMART parameters, zoals diversiteitspercentages.
• Maak harde afspraken met de universiteiten over de besteding van de middelen na de monitoringsperiode.

Op basis van de ervaringen van de commissie zijn er twee onderwerpen die grote kansen
bieden voor verbetering:
• Zet in op Docent-in-Opleiding en StudentInzetopSchool. Maak het lerarenvak aantrekkelijker.
• Reserveer meer lesuren voor natuur en techniek in het primair onderwijs en de onderbouw van het secundair onderwijs. Ondersteun en stimuleer nationale publiciteitscampagnes voor natuur en techniek.

Verwijzingen

Gerelateerde artikelen

ELWIeR en Ecent als één STEM