Resultaten Pisa 2025
| VO |
Een internationaal vergelijkend onderzoek onder 15-jarigen (OECD Program for International Student Assessment)
De gegevens van Pisa 2025 zijn momenteel nog niet beschikbaar. Dit gebeurt op 8 september 2026. Toelichtende tekst en plaatje:
(in NL was de score in 2022 493)
The event will include opening remarks from OECD Secretary-General Mathias Cormann and a presentation of the main findings from Director of Education and Skills Andreas Schleicher, followed by Q&A.
Algemeen
Bij de interpretatie van PISA-resultaten is het belangrijk onderscheid te maken tussen de huidige praktijk, de richting waarin de PISA frameworks zich bewegen en de ontwikkeling van nieuwe kerndoelen. Het is interessant te zien hoe nieuwe kerndoelen en het meest recente PISA framework (2025) zich ontwikkelen, bijv. door de aandacht voor de aard van natuurwetenschap en techniek en betrouwbaarheid van beweringen over onderzoek.
De verwachting is echter (w.b. de data 2025) dat scholen nog niet veel gedaan hebben met de nieuwe kerndoelen. Dit vraagt dus bij voorbaat om nuance, en zeer waarschijnlijk ook om nader (betrouwbaar) onderzoek.
Resultaten over 2025 zijn natuurlijk het gevolg van:
- Wanneer de toets is afgenomen (weer een half jaar eerder?)
- Of de steekproef representatief was (en zo niet, eerder te positief of negatief?)
- Hoe goed het nieuwe framework bij ons huidige onderwijs past. En het toekomstige/nieuwe kerndoelen (het punt hierboven)
- Hoe het in NL met de lowstakes testing is gesteld: is er al recent onderzoek over hoe serieus NL kinderen zulke toetsen nemen? En wijkt dat af van ons omringende landen?
- De volgorde van afname van de verschillende onderdelen (science, wiskunde, taal). Het laatste onderdeel scoort vaak lager (kinderen raken afgeleid/moe)
Een methodologische observatie is er dan nog w.b. score: absoluut vs rangorde: Is er eigenlijk een absolute maat bij PISA? Dat kan eigenlijjk niet want de frameworks worden om de zoveel jaar aangepast. Rangorde is dan wellicht belangrijker, maar moet ook genuanceerd worden gezien eigen curriculaire keuzes (punt hierboven).
En dan is het goed ook even apart naar science en wiskunde te kijken.
Science
In 2025 stond science centraal in het Pisa-onderzoek. Belangrijk is dan te begrijpen wat precies onder ‘science’ wordt verstaan. OECD/Pisa heeft daarvoor een eigen definitie van ‘wetenschappelijke geletterdheid’ (scientific literacy, SL) gemaakt, maar is die definitie in overeenstemming met wat er in het Nederlandse onderwijs gebeurt?
In de literatuur over SL is er min of meer overeenstemming dat dit begrip is opgebouwd uit: 1) kennis van basisconcepten; 2) weten hoe je iets te weten kunt komen (proces) en 3) bewustzijn van de impact van wetenschap op de maatschappij. Vervolgens zijn er twee visies te onderscheiden w.b. SL (Meulenbroeks, 2026), Visie 1 en Visie 2. Bij de interpretatie van de Pisa-science-resultaten (zie grafiek hieronder) is het belangrijk te constateren dat ‘Visie 2’ in de onderwijspraktijk niet altijd even goed naar voren komt en ook moeilijk te meten is.
De hoop is dat de nieuwe kerndoelen hier wellicht een duwtje in de rug betekenen (meer nadruk op Visie 2). Andere omgevingsfactoren kunnen ook een rol spelen bij de gegevens van 2025, zoals het lerarentekort.
Wiskunde
Wiskundige geletterdheid is iets anders dan rekenen. In de interpretatie (en de berichtgeving) worden toetsen als peil, timss, pisa, etc. als ‘makkelijk uitwisselbaar’ gezien. Het gevaar is dan dat er in de publieke opinie een onjuist beeld ontstaat op basis van journalistieke en politieke interpretaties. Dat doet zeker ook onrecht aan de betrokken docenten (alle docenten: wiskunde-docenten en alle andere betrokken docenten), die op de verschillende elementen reken-wiskundige vaardigheid (Kilpatrick) hard aan het werk zijn.
Net als bij science zijn er bij wiskunde ook andere omgevingsfactoren te noemen die mogelijk invloed hebben op het Pisa-resultaat (lerarentekort, risico van toenemende nadruk op geïsoleerde vaardigheden, …). Ook hier bieden de nieuwe kerndoelen belangrijke aangrijpingspunten om te werken aan vakinhoud (en vakdidactiek) die in principe positieve invloed hebben op de Pisa-resultaten.
Taal
De interpretatie van de gegevens w.b. taal laten we achterwege. Hiervoor is deskundigheid elders.
Gegevens 2003-2022 (vergelijking NL – OESO – EU14)
bron: Pisa in vogelvlucht (2023)
Overigens: genoemde ‘Pisa-2022 in vogelvlucht’ bevat interessante reflecties op iets meer detail-niveau.
Verwijzingen
- Pisa 2025 Science Framework
(pisa-framework.oecd.org/science-2025…) - PISA 2025 Assessment and Analytical Framework
(oecd.org/en/publications/pisa-2025-assessment-and-analytical-framework…) - pisa-nederland.nl/resultaten
- OCW – Pisa
- NKO – Pisa 2025
- Resultaten Pisa 2022 (elwier)
- Dauer, J., Bravo Gaona, V., & Meulenbroeks, R. (2025). Vision II Scientific Literacy Assessment Instruments for Secondary Education: A Scoping Review. International Journal of Education in Mathematics, Science and Technology, 13(2). https://doi.org/10.46328/ijemst.4747.
- Deta, U. A., Ayun, S. K., Laila, L., Prahani, B. K., & Suprapto, N. (2024). PISA science framework 2018 vs 2025 and its impact in physics education: Literature review. Momentum. Physics education Journal, 8(1).
- Kilpatrick, J. (2001). Understanding mathematical literacy: The contribution of research (PDF) Educational Studies in Mathematics, 47(1), 101–116 doi:10.1023/A:1017973827514.
- Meelissen, M., Maassen, N., Gubbels, J., van Langen, A., Valk, J., Dood, C., Derks, I., In ’t Zandt, M., & Wolbers, M. (2023). Resultaten PISA-2022 in vogelvlucht [Report]. University of Twente. https://www.fisme.science.uu.nl/publicaties/literatuur/2023_pisa_2022_in_vogelvlucht.pdf https://doi.org/10.3990/1.9789036559461.
- Meulenbroeks, R. (2026). Je moet het wel willen weten. Oratie (bij aanvaarding leerstoel ‘wetenschappelijke geletterdheid’). Utrecht: Universiteit Utrecht.
