Lerarenopleidingen Science en Wiskunde/Rekenen

Lerarenopleidingen STEM en vooruitblik 2022

In dit dossier van ELWIeR en Ecent over NPO e.d. zie we voor de lerarenopleidingen STEM (pabo, 2e graads, 1e graads) twee uitdagingen.

1 – Nationaal Programma Onderwijs

Laat je door dit programma niet beperken, maar juist uitdagen om onderwijs aan te bieden (en te maken) waarin ruimte is voor experiment en verwondering (onderzoekend en ontwerpend leren).

We maken ons enigszins zorgen over hoe men de begrippen ‘evidence-based’ en ‘evidence-informed’ probeert te operationaliseren. Het is belangrijk dat juist in de lerarenopleidingen op een verantwoorde wijze wordt omgesprongen met hoe we samen onderwijs maken.

Bron NPO-informatie: npoonderwijs.nl (en kijk ook eens rond op de nieuwe NRO/NWO website Onderwijskennis.nl.

2 – Coalitieakkoord

Citaat uit het coalitieakkoord: “Er komt een ‘masterplan’ zodat ieder kind leert lezen, schrijven en rekenen en we gebruiken hiervoor effectief bewezen lesmethodes, zoals ingezet bij het Nationaal Programma Onderwijs. We willen zichtbare verbeteringen op het gebied van de onderwijskwaliteit in het algemeen en de basisvaardigheden in het bijzonder.”

Hier willen we graag meegeven dat iedereen binnen STEM goed meedenkt wat ‘basisvaardigheden’ nu eigenlijk zijn. Pas als we van elkaar goed begrijpen wat we er onder verstaan en wat we er mee willen kunnen we komen tot een vruchtbare discussie voor de opleiding en het onderwijs.

Bron Coalitieakkoord: kabinetsformatie2021.nl

Misschien nog in aansluiting op de opmerking over het coalitieakkoord een ander citaat: “Burgerschap wordt een integraal onderdeel van het onderwijs en wordt gegeven door daartoe bevoegde docenten.”

Wij durven hier het commentaar te geven dat een belangrijke taak op het gebied van (bèta)burgerschap gewoon ligt bij de leerkracht basisonderwijs en bij diverse (vak)docenten in het vo. We zijn juist met de STEM lerarenopleidingen op de goede weg om deze verantwoordelijkheid ook binnen de eigen vakgebieden vorm te geven. We gaan hierin 2022 mee verder.

Meer over evidence-informed werken

Naar aanleiding van het Nationaal Onderwijs Programma 2021.

Het is belangrijk om gebruik te maken van wetenschappelijk inzicht in ‘hoe dingen werken’ en dat gebeurt ook. De invloeden van onderzoek naar goed/effectief onderwijs zien we terug in methodes, in (na)scholing en in schoolorganisatie.

Als er uitsluitend ‘Evidence-based’ wordt gewerkt zien we dit: het uitvoeren van een handeling door een docent is gebaseerd op de best beschikbare informatie over doelmatigheid en doeltreffendheid. In de praktijk blijkt dit model in het onderwijs te mager, omdat docenten in dit model geacht worden zonder nadenken uit te voeren wat onderzoek heeft bewezen. Daarom is het model ‘Evidence-informed’ beter. Daarin zal de docent eigen kennis en ervaring toevoegen en kritisch blijven op wat het onderzoek aanreikt w.b. effectiviteit en de eigen, lokale situatie. In de aanpak van evidence-informed werken zijn aspecten van ‘praktijk-gericht onderzoek’ terug te vinden.

Het is belangrijk om vanuit de community van lerarenopleiders en onderzoekers w.b. vakdidactiek STEM kritisch te zijn over welke onderzoeken dan als ‘stralend voorbeeld’ gezien worden voor onderwijsvernieuwing en -verbetering. Bij de ‘Verwijzingen’ staan enkele voorbeelden.

Meer over basisvaardigheden

Naar aanleiding van het coalitie-akkoord 2021.

Vooral in het onderzoek wat betreft de didactiek van wiskunde/rekenen zien we een rijke traditie hoe om te gaan met het aanbrengen/aanleren van basisvaardigheden, maar ook in de andere STEM-vakken (natuurkunde, scheikunde, etc.) zien we dit terug. Het is evident dat er ‘geoefend’ moet worden om de stof eigen te maken. Het is ook de discussie over wat in het basisonderwijs al aangeleerd worden en wat in het voortgezet onderwijs wordt toegevoegd.
Het is van belang om steeds goed af te wegen wat er dan geoefend moet worden (wat behoort tot de basis) en hoe er geoefend wordt.

Het vraagstuk van de basisvaardigheden vraagt een zorgvuldig gebruik over wat er uit onderzoek al bekend is en hoe het onderwijs zo effectief mogelijk kan worden ingericht, en ook wat de veranderingen in maatschappij en beroep vragen van de burger en beroepsuitoefenaar. Dit laatste kan weer invloed hebben op wat er in het onderwijs aandacht krijgt.

  • Bakker, A. (2021). De onzin van effectgroottes in effectief gebleken interventies (PDF) Wiskunde-Brief(889 (23 mei 2021))
  • Boaler, J. (2018). Developing Mathematical Mindsets. The need to interact with numbers flexibly and conceptually (PDF) American Educator, Winter 2018-2019
  • Lamnina, M. and Chase, C. C. (2021). Uncertain instruction: effects on curiosity, learning, and transfer (PDF) Instructional Science, 49, 661-685. 10.1007/s11251-021-09557-2
  • Reynolds, D., Kelly, A., Harris, A., Jones, M., Adams, D., Miao, Z. and Bokhove, C. (2020). Extending educational effectiveness: A critical review of research approaches in International Effectiveness Research, and proposals to improve them (PDF). In J. Hall, A. Lindorff and P. Sammons (Eds.), International Perspectives in Educational Effectiveness Research (pp. 121-145): Springer.
  • Schoenfeld, A. H. (2002). Making Mathematics Work for All Children: Issues of Standards, Testing, and Equity (PDF) Educational Researcher, 31(1), 13-25. 10.3102/0013189X031001013
  • Simon, M. A. (1995). Reconstructing mathematics pedagogy from a constructivist perspective (PDF) Journal for Research in Mathematics Education, 26, 114-145
  • Stein, M. K. (2021). Webinar (sheets): 5 Practices for Orchestrating Productive Mathematics Discussions (PDF). Pittsburgh: University of Pittburgh.

September 2021

We maakten een oproep tot ‘verheldering’ over STEM onderwijs (en dan vooral de onderwerpen ‘IBL’/onderzoekend en ontwerpend leren en ‘kritisch wiskundig denken’) richting OCW/NPO-menukaart en wat er voor scholen te kiezen valt en waar dan in geinvesteerd moet worden. De initiatiefnemers : Hanno van Keulen (Windesheim), Marieke Krakers (TechYourFuture), Chris van Bokkum/Sebastiaan Smit (PTvT), Ria Sluiter (Technasium), Jan Jaap Wietsma (NVON), Hein van den Bemt (wentindeklas), Anika Embrechts (SPRONG-stem), Vincent Jonker (Ecent/ELWIeR).

Aanleiding

Binnen het Natio­naal Program­ma Onder­wijs biedt de overheid een menu­kaart aan van “inter­venties die in interna­tionaal onder­zoek effec­tief zijn geble­ken”. Met die menukaart kunnen scholen/besturen zelf op zoek hoe zij met de ‘schade’ van de coronatijd willen omgaan (herstellen, achterstand inhalen, e.d.), en geld is in principe geen punt van discussie.

Wij plaatsten twee kritische opmerkingen bij deze menukaart-aanpak:

1 – Wat betreft de ‘methode evidence informed’
Bij de samen­stel­ling van die menu­kaart gebruik­ werd gemaakt van de ‘tea­ching and lear­ning toolkit’ die in Groot Brittan­nië is ontwik­keld. De redene­ring daarbij is onge­veer als volgt: door de pande­mie hebben veel leerlin­gen maanden achter­stand opgelo­pen. Als scholen inter­venties toepas­sen waarvan in onder­zoek is aange­toond dat enkele maanden leer­winst kan worden geboekt, dan kunnen die achter­standen worden ingelo­pen. En vervolgens wordt ‘effectgrootte’ daarin centraal gesteld (‘de leerlingen maakten grote sprongen’), maar daar verwijzen we graag naar De onzin van effectgroottes in “effectief gebleken interventies” (Arthur Bakker in de WiskundeBrief).

2 – Wat betreft de ‘inhoud’
Bij het lezen van al die mogelijkheden viel op dat in het gebied van STEM wellicht nog wat gemist wordt op het gebied van ‘wetenschap en technologie’, ‘onderzoekend en ontwerpend leren’, ‘contextrijk onderwijs’, ‘inquiry-based learning’, ‘wiskundige denkactiviteiten’, e.d.
Daar komt nog bij dat O&O/W&T niet (expliciet) getoetst wordt, daardoor is er geen achterstand te meten, laat staan een achterstand die bewijsbaar ingelopen kan worden.

Daarom wijzen we docenten/schoolbesturen/geinteresseerden graag op een ‘gewone route’, nl. verder gaan met onderzoek en innovatie zoals je dat al aan het vormgeven was in je eigen school.

Gewoon verder gaan met onderzoek en innovatie in dit gebied

Los van het format van de NPO-menukaart willen we docenten en onderzoekers aansporen gewoon door te gaan met ‘business as usual’. Het heeft zin juist nu het W&T/O&O onderwijs niet te veronachtzamen en laten zien dat het voldoet aan een behoefte bij de scholen en een goed hulpmiddel bij het behalen van delen van enkele (kern)doelen.

We noemen twee mogelijke ideeën

In verband met O&O/W&T
Een idee dat kan helpen is om W&T/O&O te zien als ‘uitbreiding van het onderwijs’, of als ‘vijfde-schooldag’ in het kader van het lerarentekort, wanneer het onderwijs ook of deels buiten de school (in samenwerking met bedrijven, vmbo, technasium) gegeven kan worden en waar ‘hybride docenten’ ingezet kunnen worden.
In verband met wiskunde/rekenen
Juist nu is het belangrijk dat docenten (po, vo, mbo) hun onderwijs ‘verbreden’ door in het seizoen 2021-2022 andersoortige activiteiten in te plannen onder de noemer ‘wiskundige denkactiviteiten’, zoals Wiskunde in Teams (Alympiade, B-dag, Onderbouwwiskundedag, Grote Rekendag), Kangoeroe, allerhande projectwerk, e.d.

Instellingen september 2021

  • Diverse schoolbesturen po, vo en mbo
  • Diverse lectoraten in het gebied van W&T/O&O en meer algemeen STEM
  • Sterk techniek onderwijs
  • TechYourFuture
  • Technasium
  • NVON
  • Ecent en ELWIeR
  • wentinklas.nl
  • ptvt.nl

ELWIeR en Ecent als één STEM